Pierwsze wzmianki o drzewach kawowca pochodzą z Półwyspu Somalińskiego. Tamtejsze plemiona mieszały zmiażdżone owoce kawowca ze zwierzęcym tłuszczem tak, by powstała pasta. Następnie formowały z niej kulki, które podawano wojownikom w trakcie bitew, by zwiększyć ich odporność na trudy związane z walką. W tamtym okresie uważano, że stymulujące właściwości kawy to efekt religijnej ekstazy.
W związku z tym napój został otoczony mistyczną tajemnicą i kojarzony był
z kapłanami i znachorami.

W tym czasie powstały również dwie legendy wyjaśniające, jak odkryto te magiczne ziarna. Według jednej z legend, pasterz o imieniu Khaldi zauważył, że jego stado stało się bardzo pobudzone po spożyciu czerwonych owoców z pobliskiego dzikiego kawowca. Z ciekawości pasterz sam spróbował owoców. Zachwycony ich pobudzającymi właściwościami zaczął tańczyć ze swoimi kozami. Zaintrygowani mnisi z pobliskiego klasztoru postanowili z ciekawości sporządzić napar z owoców. Gdy potwierdziły się jego pobudzjące właściwości, zaczęli stosować go podczas całonocnych modlitw. Inna legenda mówi, że Muzułmański derwisz został wygnany przez swoich wrogów na pustynię. W delirium usłyszał głos mówiący mu, by zjadł owoce z pobliskiego drzewa kawowego. Próbował zmiękczyć owoce wodą, ale gdy to się nie powiodło, spragniony wypił pozostałą w naczyniu wodę. Poczuł przypływ sił witalnych. Zinterpretował to jako znak od Allaha. Gdy powrócił do swojego ludu, zaczął rozgłaszać wiarę w magiczną moc napoju.

Uprawa kawy rozpoczęła się w XV wieku. Przez długi czas Jemen na Półwyspie Arabskim był jedynym dostawcą kawy. Popyt na ziarna był jednak tak wysoki, że transporty opuszczające port Mocha musiały być pilnie strzeżone. By zachować monopol Jemen zakazał również wywożenia sadzonek kawowca z kraju. Mimo tych restrykcji, muzułmańscy pielgrzymi do Mekki zdołali przemycić kilka drzew do swoich ojczyzn, także produkcja kawy szybko ruszyła również w Indiach.

Droga kawy przez Europę rozpoczęła się w Wenecji, centrum wymiany handlowej między kupcami z Azji i Europy. Właśnie tam Europejczycy odkryli smak kawy.
Wielu z nich tak bardzo przyzwyczaiło się do jej smaku i aromatu, że zabrali ją
z powrotem do domów. Napój nabrał popularności, kiedy zaczęto go sprzedawać
na ulicznych straganach. Rosnący popyt na kawę sprawił, że rozprzestrzeniła się
ona na coraz odleglejsze zakątki świata. W XVII wieku Duńczycy spopularyzowali
w swoich koloniach w Indonezji, a Francuzi jako pierwsi zaczęli ją hodować w Ameryce.
Obecnie kawa jest drugim po ropie towarem najczęściej sprzedawanym na świecie.